22 88 75 79

عفونت ادراری در کودکان – کلینیک شبانه روزی تخصصی و فوق تخصص کودکان پگاه

عفونت ادراری در کودکان – کلینیک شبانه روزی تخصصی و فوق تخصص کودکان پگاه

 

 

عفونت  ادراری در کودکان

 

عفونت کلیه و مجاری ادراری (UTI) یکی از عفونتهای شایع در دوره کودکی است. UTI شایعترین بیماری دستگاه ادراری و همچنین شایعترین شکل عفونت بیمارستانی می باشد.

در حالت طبیعی کلیه ها و مجاری ادراری استریل می باشند (بجز قسمتهای دیستال پیشابراه). در عفونت ادراری میکرب ها به این قسمت ها دست اندازی می کنند. اگر عفونت منحصر به مثانه (سیستیت) و پیشابراه باشد عفونت دستگاه ادراری تحتانی و اگر درگیری در حالب ها و کلیه (پیلونفریت) باشد عفونت دستگاه ادراری فوقانی نامیده می شود.

شیوع: همانگونه که ذکر شد UTI در دوران کودکی بسیار شایع می باشد، به طوریکه حداقل ۱۰% کودکان تا سن ۲ سالگی حداقل یکبار دچار عفونت ادراری می شوند. در ماههای اول زندگی UTI در پسران شایعتر از دختران می باشد و با افزایش سن این نسبت برعکس شده و از ۶ ماهگی در دختران شایعتر می شود. به طور کلی و در تمام سنین میزان این عفونت در جنس مونث ۱۰ تا ۲۰ برابر جنس مذکر می باشد.

اتیولوژی: باکتری ها، ویروس ها، قارچ ها و انگل ها می توانند ایجاد عفونت ادراری کنند ولی شایعترین و مهمترین آنها باکتری ها هستند. حدود ۸۰% موارد ناشی از  عفونتهای گرم منفی روده ای (بخصوص Ecoli) می باشد که اکثراً در ناحیه آنال و پرینه یافت می شود. در دختران ۸۰ تا ۹۰% ناشی از Ecoli و در درجات بعدی کلبسیلا و پروتئوس قرار می گیرد. در پسران شیوع عفونت با پروتئوس نسبت به دختران بیشتر است.

ویروس ها بویژه آدنوویروسها می توانند عامل UTI و بخصوص سیستیت باشند.

عوامل مستعد کننده UTI در کودکان:

– جنس مونث که بدلیل کوتاه بودن طول پیشابراه و نزدیکتر بودن مقعد به مجرای ادراری می باشد

– باقی ماندن ادرار به مدت طولانی در مثانه در کودکانی که ادرار خود را نگه داشته و یا بخوبی تخلیه نمی کنند

– شروع زودهنگام آموزش توالت رفتن ( toilet training )

– اختلالات آناتومیک و برگشت ادرار از مثانه به حالب و وجود چسبندگی لبیاها در دختران

– یبوست مزمن که بدلیل اثر فشاری مانع تخلیه کامل مثانه می شود

– عدم انجام ختنه

– شستشو از عقب به جلو (از سمت مقعد به پیشابراه)

– استفاده از لباس زیر تنگ و بهداشت ضعیف و وجود کرمک

– نشستن در وان

علائم بالینی: بسته به محل درگیری و سن بیمار متفاوت است. مثلاً اگر درگیری به شکل پیلونفریت باشد علائم بالینی بصورت تب- تهوع- استفراغ- درد پهلوها و گاهی اسهال خواهد بود. هر چند در نوزادان بیشتر علائم غیر اختصاصی مانند زردی طول کشیده – بیقراری- شیرنخوردن و کاهش وزن بروز پیدا می کند.

در سیستیت،  علائم بیشتر بصورت، دیزوری، تکرر ادرار، درد ناحیه سوپراپوپیک و فوریت در دفع ادرار (urgency) و عدم وجود تب (و یا تب خفیف) می باشد.

علائم آزمایشگاهی در پیلونفریت بصورت لکوسیتوز، ESR ، CRP بالا و کاست (cast) ادراری و کشت مثبت ادرار می باشد. در حالیکه در سیستیت معمولاً علائم آزمایشگاهی منحصر به لکوسیتوری، باکتریوری و کشت مثبت ادرار است.

 

انواع روش های گرفتن نمونه ادراری (sampling):

۱- بستن کیسه ادراری (Bag): در شیرخوارانی که کنترل ادراری را بدست نیاورده اند استفاده می شود. مثبت کاذب فراوانی دارد و کشت منفی آن ارزشمند است. در صورتی که نیم ساعت پس از بستن کیسه شیرخوار ادرار نکرد بایستی کیسه را عوض کنیم.

۲- نمونه وسط ادرار (mid stream): در کودکانی که کنترل ادرار کردن را بدست آورده اند از این روش استفاده می شود.

۳- روش سوپراپوبیک : عبارت از پونکسیون ادرار از روی پوست شکم و لگن. روش آسان و بدون عارضه ای می باشد. بخصوص در کودکان زیر ۲ سال که هنوز مثانه به داخل لگن نرفته است. و دسترسی با سرنگ به آن آسان است.

۴- گرفتن نمونه با کاتتر ادراری

 

تشخیص: براساس کشت  ادرار  استوار است و معمولاً با لکوسیتوری و باکتریوری همراه است.

درمان: براساس آنتی بیوگرام، آنتی بیوتیک مناسب تجویز می گردد. هر چند در موارد حاد لازم است قبل از آماده شدن آنتی بیوگرام از آنتی بیوتیک تجربی مانند سفالوسپورین نسل سوم و یا آمپی سیلین + آمینوگلیکوزید استفاده کرد. بدیهی است پس از آماده شدن آنتی بیوگرام داروها را در صورت لزوم تغییر و یا همان داروهای قبلی را ادامه می دهیم.

با درمان مناسب معمولاً ادرار پس از ۲۴ ساعت استریل می شود و تب نیز پس از ۲-۳ روز قطع می گردد.

عفونت ادراری بدون علامت: عمدتاً در دختران بالاتر از ۵ سال دیده می شود و این دختران بدون علامت بوده و آناتومی دستگاه ادراری آنها طبیعی است. در این گونه موارد معمولاً دارویی تجویز نمی گردد زیرا در صورت درمان، عفونت با باکتری مقاومتر عود خواهد کرد. درمان باکتریوری بدون علامت فقط در دوره بارداری توصیه می شود.

عوارض عفونت کلیه: ایجاد اسکار در کلیه، پرفشاری خون، نارسایی مزمن کلیه و تشکیل سنگ از عوارض عفونت ادراری و بخصوص پیلونفریت می باشد.

پیگیری: با توجه به عوارض UTI و بخصوص ایجاد اسکار در کلیه لازم است بسته به سن ، جنس و شرایط بیمار اقدامات رادیولوژیک شامل VCUG و اسکن ایزوتوپ (مانند DMSA) انجام شود.

در موارد شک به برگشت ادراری از مثانه به حالب (ریفلاکس) از آنتی بیوتیک پروفیلاکسی با ۳/۱ دوز درمانی (مانند سفالکسین، آموکسی سیلین، کوتریموکسازول) استفاده می شود.

دکتر مجتبی فاضل

؛ فوق تخصص نفرولوژی کودکان

 

 

 

 

کلینیک شبانه روزی تخصصی و فوق تخصص کودکان پگاه

درمانگاه شبانه روزی پگاه در سال ۱۳۸۶ توسط جمعی از متخصصین و اساتید دانشگاه با هدف پیشگیری و درمان بیماریها، بویژه در گروه سنی کودکان شروع به کار نمود.

این درمانگاه دارای ۶ طبقه و هزار متر زیربنا می باشد و از بخشهای مختلف تخصصی و فوق تخصصی، پاراکلینیک، رادیولوژی، دندانپزشکی، آزمایشگاه و غیره تشکیل شده است.

قریب به ۴۰ درمانگر و پزشک متخصص و فوق تخصص در این مجموعه در حال فعالیت می باشند.

آدرس کلینیک: خیابان شریعتی – بالاتر از پل سیدخندان – خیابان خواجه عبدالله انصاری نبش کوچه هجدهم – درمانگاه شبانه روزی پگاه
درمانگاه شبانه روزی تخصصی کودکان پگاه – رسالت – پل سید خندان – خ شریعتی – خواجه عبدالله انصاری – مجیدیه – کلینیک تخصصی کودکان – سهروردی – عباس آباد- سبلان – هفت حوض